Historia Splitu

Split jest drugim co do wielkości (po Rijece) miastem i portem nad Adriatykiem (największym w Dalmacji), w środkowej części Wybrzeża. Położony na półwyspie wysunietym wm stronę zachodnią, między zatoką Kaśtelanski Zaliv od północy i Splitski Kanał od południa, od strony morza osłonięty wyspami Ćiovo, Śolta i Brać, zaś od strony lądu masywami górskimi Kozjak (780 m) i Mosor (1330 m).
Na miejscu dzisiejszego Splitupowstała na początku naszej ery osada iliryjsko-grecka Aspalathos (nazwa od aromatycznego ziela obficie rosnącego w okolicy). Współżycie nie zawsze układało się pomyślnie, z czego skorzystali Rzymianie i w I w. p.n.e. założyli prowincję Illirycum, z centrum w pobliskiej Salonie.
Dzieje Salony i Splitu związały się z losami cesarza rzymskiego Dioklecjana (Caius Aurelius Yalerian Diocletianus). Urodzony ok. 243, syn wyzwoleńca, legionista rzymski, potem konsul i dowódca straży cesarskiej, 284 wyniesiony na tron cesarski przez armię; reorganizator państwa; wprowadził monarchię absolutną; otoczył się wschodnim ceremoniałem dworskim.
Umiłował wybrzeże dalmatyńskie, toteż osadę Aspalathos wybrał na miejsce ostatnich lat życia. Nad samym brzegiem morza kazał zbudować wspaniały pałac (295-305), gdzie zamieszkał po abdykacji 305 i zmarł 316.

Pałac Dioklecjana zbudowany na wzór kombinacji rzymskiej villa rustica i czworokątnego obozu wschodniego (180x250 m; pow. ok. 38000 m2), z wysokim murem i basztami. Wodę otrzymywał z okolic Salony 9-kilo-metrowym akweduktem. Pałac przecinały 2 gł. ulice zakończone bramami: na pn. Złota, na wsch. Srebrna, na zach. Żelazna i na pd. mniejsza, Brązowa, prowadząca do przystani. W pn. części pałacu znajdowały się pomieszczenia dla gwardii, w pd. rezydencja cesarska. Przy skrzyżowaniu ulic dziedziniec pałacu otoczony kolumnami (perystyl), po zach. stronie świątynia Jowisza, a we wsch. mauzoleum. Z perystylu przez westybul wchodziło się do dworu cesarskiego, z szeroką galerią arkadową, wychodzącą na brzeg morski. Pałac zbudowano z kamienia z wyspy Brać, słupy granitowe przywiezione z Bliskiego Wschodu, podobnie jak sfinks egipski (XV w. p.n.e.). Po śmierci Dioklecjana miejsce zesłań zdetronizowanych i samozwańczych cesarzy. Ludność ze zburzonej przez Awarów i Słowian (615) Salony osiedliła się na terenie pałacu.
Od 650 powstawało miasto Split, z początku w obrębie pałacu, później poza nim (do budowy domów i ulic używano elementów z murów pałacu). W ciągu IX i X w. napływała tu ludność słowiańska. Od XI w. miasto należało do królów węgiersko-chorwackich lub Bizancjum. Od 1420 pod władzą Wenecji, okres jego upadku.
Po upadku Wenecji (l 797) Split zajęła Austria aż do 1918, kiedy wszedł w skład Jugosławii. 1941-43 pod okupacją włoską; IX 1943 zajęty przez Niemców, aż do wyzwolenia 26 X 1944. Podczas ostatniej wojny od bombardowań ucierpiała część nadbrzeżna miasta, na pd. wsch. od pałacu Dioklecjana.

źródło: "Przewodnik po Jugosławii" autor: Branko Ćirlić

Dodaj komentarz                      [ 1]
Masz ciekawy pomysł, uwagi dotyczące tego tematu to nie zastanawiaj się dłużej i napisz do mnie może to pomóc innym!